Thay vì tiến hành phẫu thuật ngay lập tức, việc kiên trì tập vật lý trị liệu và phục hồi chức năng từ 3 - 6 tuần trước khi lên bàn mổ được xem là "chìa khóa vàng" giúp giảm sưng nề, khôi phục tầm vận động và thúc đẩy tốc độ phục hồi tối đa cho bệnh nhân đứt dây chằng.
Chấn thương đứt dây chằng: Nỗi ám ảnh từ sân thể thao đến đời sống
Đứt dây chằng (đặc biệt là dây chằng chéo trước) là một trong những tổn thương cơ xương khớp khớp gối phổ biến nhất hiện nay. Chấn thương này thường xảy ra khi người chơi thực hiện các động tác tiếp đất sai tư thế, xoay người đổi hướng đột ngột trong các bộ môn có cường độ vận động cao như bóng đá, cầu lông, bóng rổ, pickleball, hoặc do lực tác động mạnh từ các vụ tai nạn giao thông, tai nạn sinh hoạt thường ngày.
Khi bị đứt dây chằng, người bệnh sẽ phải đối mặt với các triệu chứng điển hình như đau nhức dữ dội, khớp gối sưng to và xuất hiện tình trạng lỏng khớp, đi lại không vững. Phương pháp phẫu thuật tái tạo dây chằng sẽ được các bác sĩ chỉ định cụ thể đối với các trường hợp đứt hoàn toàn, khớp lỏng lẻo rõ rệt, mất tín hiệu trên phim chụp cộng hưởng từ (MRI). Giải pháp này đặc biệt cần thiết cho người trẻ tuổi, vận động viên hoặc những ai có nhu cầu vận động và chơi thể thao cao.
Tuy nhiên, theo phác đồ điều trị y khoa hiện đại, trước khi tiến hành can thiệp ngoại khoa, người bệnh thường được khuyến cáo tham gia một khóa tập vật lý trị liệu từ 3 - 6 tuần. TS.BS Chế Đình Nghĩa, Phó trưởng khoa Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, khẳng định: “Đây là một bước đệm cực kỳ quan trọng trong toàn bộ phác đồ điều trị mà người bệnh tuyệt đối không nên bỏ qua. Tập luyện đúng cách trước mổ mang lại nhiều lợi ích vượt trội, tối ưu hóa sự thành công của ca phẫu thuật cũng như đảm bảo kết quả phục hồi dài lâu”.
4 lợi ích cốt lõi của việc tập phục hồi chức năng trước phẫu thuật
1. Kiểm soát tình trạng viêm, tiêu sưng và giảm đau nhức
Ngay sau chấn thương đứt dây chằng, phản ứng viêm tự nhiên sẽ khiến mô mềm xung quanh khớp gối bị phù nề, sưng tấy nghiêm trọng. Nếu vội vàng phẫu thuật ngay trong giai đoạn này, tình trạng sưng nề sẽ che lấp đi các mốc giải phẫu tự nhiên trong khớp, gây khó khăn cho phẫu thuật viên trong việc bộc lộ tổn thương.
Việc can thiệp vật lý trị liệu sớm giúp đưa khớp gối về trạng thái mềm mại, ổn định. Từ đó, bác sĩ có thể dễ dàng quan sát cấu trúc bên trong, xác định chính xác vị trí đặt đường hầm trên xương chày, xương đùi để cố định mảnh ghép dây chằng chuẩn xác theo giải phẫu học.
2. Khôi phục biên độ và tầm vận động sinh lý của khớp gối
Hệ quả tất yếu sau chấn thương là khớp gối bị cứng, co duỗi khó khăn và không thể gấp hết biên độ. Phẫu thuật trên một chiếc đầu gối bị cứng sẽ khiến bác sĩ gặp trở ngại lớn trong việc căn chỉnh độ căng lý tưởng của mảnh ghép dây chằng mới.
Tập luyện trước mổ sẽ giúp người bệnh giải phóng các điểm xơ cứng, lấy lại gần như hoàn toàn khả năng duỗi thẳng chân và đạt tầm gấp gối tối ưu. Nhờ vậy, ca mổ diễn ra thuận lợi hơn, hậu phẫu giảm thiểu tối đa nguy cơ dính khớp, mất duỗi hay hạn chế vận động kéo dài.
3. Ngăn ngừa teo cơ và củng cố sức mạnh nhóm cơ quanh gối
Do đau đớn và hạn chế đi lại, người bệnh đứt dây chằng thường có xu hướng hạn chế vận động chân đau, dẫn đến hiện tượng suy yếu và teo cơ đùi (đặc biệt là cơ tứ đầu đùi). Quá trình phục hồi chức năng trước mổ sẽ tập trung kích hoạt lại hệ cơ, tăng cường trương lực cơ để bù đắp một phần sức kéo cho sợi dây chằng đã đứt, giúp nâng đỡ khớp gối vững vàng hơn. Khi nền tảng sức cơ tốt, người bệnh sẽ đạt tốc độ hồi phục thần tốc sau phẫu thuật. ngược lại, nếu để cơ đùi quá yếu, chức năng vận động sau mổ sẽ rất khó đạt kết quả hoàn hảo.
4. Tạo tâm lý chủ động, giúp người bệnh dễ dàng "bắt nhịp" hậu phẫu
Sau khi kết thúc ca mổ tái tạo dây chằng, bệnh nhân cần phải trải qua nhiều tháng tập luyện vật lý trị liệu liên tục, thậm chí kéo dài tới một năm để có thể quay trở lại thi đấu thể thao với phong độ tốt nhất. Việc được làm quen và tương tác trước với các kỹ thuật viên trị liệu trước phẫu thuật giúp người bệnh thấu hiểu cơ thể, loại bỏ tâm lý lo lắng, sợ đau hay e ngại vận động. Sự chuẩn bị tâm lý và kỹ năng này giúp họ bắt nhịp ngay lập tức với các bài tập hậu phẫu, từ đó rút ngắn đáng kể thời gian hồi phục hoàn toàn.
Khuyến cáo từ chuyên gia
Để đạt được kết quả điều trị toàn diện, Tiến sĩ Chế Đình Nghĩa khuyên người bệnh khi nghi ngờ đứt dây chằng nên chủ động tìm đến các cơ sở y tế uy tín sở hữu hệ thống trang thiết bị chẩn đoán hình ảnh hiện đại, cùng sự phối hợp chuyên sâu giữa các khoa Chấn thương chỉnh hình và Vật lý trị liệu - Phục hồi chức năng.
Dựa trên tình trạng chấn thương cụ thể và mục tiêu cá nhân (như đi lại sinh hoạt bình thường hay quay trở lại thể thao chuyên nghiệp), các bác sĩ và chuyên gia vật lý trị liệu sẽ thiết lập một phác đồ điều trị cá thể hóa toàn diện: từ giai đoạn chuẩn bị trước mổ, kỹ thuật phẫu thuật tối tân cho đến chương trình tập luyện phục hồi bài bản sau sinh.
Nguồn: vnexpress
