Hiện nay, ung thư đại trực tràng là nguyên nhân gây tử vong do ung thư hàng đầu trên toàn thế giới, đồng thời là nguyên nhân tử vong do ung thư hàng đầu ở nam và nữ giới dưới 50 tuổi.
Các hướng dẫn tầm soát ung thư đại trực tràng hiện hành khuyến cáo người trưởng thành có nguy cơ trung bình từ 45 tuổi trở lên nên thực hiện tầm soát định kỳ. Tuy nhiên, dù đây là căn bệnh có thể phòng ngừa tốt nhất nhờ tầm soát, ước tính vẫn có khoảng 60 triệu người Mỹ đủ điều kiện nhưng chưa tham gia.
Trong nhiều năm, nội soi đại tràng luôn được coi là "tiêu chuẩn vàng" trong tầm soát ung thư đại trực tràng. Các xét nghiệm dựa trên mẫu phân cũng ngày càng phổ biến nhờ sự tiện lợi khi có thể tự thực hiện tại nhà. Dù vậy, không ít người vẫn trì hoãn hoặc né tránh việc thăm khám.
Nhiều người coi việc tầm soát là chủ đề nhạy cảm hoặc e ngại tâm lý. Các rào cản phổ biến bao gồm: quy trình chuẩn bị phiền phức, cảm giác lo sợ, khó chịu, xấu hổ, phải xin nghỉ làm, khả năng tiếp cận dịch vụ y tế hạn chế, gánh nặng chi phí, thiếu thông tin về khuyến cáo tầm soát hoặc tâm lý chủ quan khi chưa thấy xuất hiện triệu chứng.
Nhận thức được rằng không có một phương pháp đơn lẻ nào phù hợp với tất cả mọi người, các nhà nghiên cứu đã phát triển các xét nghiệm máu nhằm giúp việc tầm soát trở nên thuận tiện hơn. Vào năm 2024, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã phê duyệt xét nghiệm máu Shield. Đến tháng 7/2026, FDA tiếp tục phê duyệt xét nghiệm máu tầm soát ung thư đại trực tràng SimpleScreen do hãng Freenome phát triển.
Trong nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn PREEMPT CRC với sự tham gia của hơn 48.000 người, xét nghiệm SimpleScreen đã phát hiện chính xác khoảng 8 trong số 10 ca ung thư đại trực tràng, đồng thời cho kết quả âm tính chính xác ở khoảng 9/10 người không mắc ung thư hoặc không có tổn thương tiền ung thư tiến triển.
Sự phê duyệt này mang lại thêm một phương án tầm soát dễ chịu hơn nhiều so với việc phải đặt lịch nội soi đại tràng hay tự lấy mẫu phân tại nhà. Sự tiện lợi này kỳ vọng sẽ khuyến khích những người từng trì hoãn chủ động tham gia tầm soát, giúp phát hiện sớm nhiều ca bệnh ở giai đoạn vàng – thời điểm việc điều trị đạt hiệu quả cao nhất.
Trang tin Medical News Today đã có buổi trao đổi với Bác sĩ Paul Limburg, MD, MPH – Giám đốc Y khoa Tầm soát tại bộ phận Chẩn đoán Ung thư Abbott – về cơ chế hoạt động, sự tương quan so với các phương pháp khác và vai trò của xét nghiệm máu trong việc thu hẹp "khoảng trống" tầm soát hiện nay.
1. Xét nghiệm máu mới so với nội soi đại tràng và xét nghiệm phân như thế nào?
"Tầm soát ung thư đại trực tràng không phải là giải pháp 'một kích cỡ cho tất cả', và mỗi bệnh nhân lại có những mong muốn khác nhau. Hướng dẫn hiện hành của Hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS) xác định xét nghiệm phân (bao gồm xét nghiệm Cologuard Plus) và chẩn đoán hình ảnh qua nội soi đại tràng là các phương pháp tầm soát ưu tiên," Bác sĩ Limburg chia sẻ với Medical News Today.
Các nghiên cứu trước đây chỉ ra rằng phần lớn mọi người thích xét nghiệm phân hơn là nội soi. Tuy nhiên, các bằng chứng gần đây cho thấy nhiều người thực sự ưu tiên xét nghiệm máu hơn các phương pháp khác. Điều này hứa hẹn cải thiện đáng kể tỷ lệ hưởng ứng tầm soát, đặc biệt ở nhóm người chưa từng khám hoặc đã quá hạn tầm soát.
Bác sĩ Limburg nhấn mạnh thêm: "Cuối cùng, quyết định tầm soát nên được thảo luận trực tiếp giữa bệnh nhân và bác sĩ dựa trên hoàn cảnh và nguyện vọng riêng của từng cá nhân."
Lời khuyên từ nhân viên y tế đóng vai trò then chốt. Việc định hình tầm soát ung thư đại trực tràng như một biện pháp chăm sóc sức khỏe chủ động, định kỳ và dễ quản lý – đồng thời nhấn mạnh rằng "xét nghiệm tốt nhất là xét nghiệm mà bệnh nhân sẵn sàng và có thể hoàn thành" – sẽ giúp gia tăng tỷ lệ tham gia của cộng đồng.
2. Xét nghiệm máu phát hiện dấu hiệu ung thư đại trực tràng bằng cách nào?
"SimpleScreen CRC là xét nghiệm máu giúp phát hiện các tín hiệu sinh học liên quan đến ung thư đại trực tràng," Bác sĩ Limburg giải thích.
Sau khi rút một lượng máu nhỏ, mẫu xét nghiệm sẽ được gửi đến phòng lab để phân tích các biến đổi DNA đặc hiệu – vốn là dấu hiệu cho thấy sự xuất hiện của tế bào ung thư hoặc tiền ung thư.
Cụ thể, xét nghiệm SimpleScreen nhận diện các mô hình methyl hóa cytosine-phosphate-guanine (CpG). Những thay đổi này thường xảy ra từ rất sớm trong quá trình hình thành khối u, trở thành dấu ấn sinh học (biomarker) vô cùng giá trị trong việc tầm soát.
"Kết quả thường có trong vòng khoảng 2 tuần và được gửi trực tiếp tới bác sĩ chỉ định. Bác sĩ sẽ đánh giá kết quả và trao đổi với bệnh nhân về bước xử lý tiếp theo. Để hoàn tất quy trình tầm soát, nếu kết quả xét nghiệm máu là dương tính, bệnh nhân bắt buộc phải thực hiện nội soi đại tràng để xác chẩn," ông Limburg cho biết.
3. Rào cản lớn nhất khiến gần 60 triệu người chưa tầm soát là gì?
"Không có một lựa chọn tầm soát đơn lẻ nào có thể tiếp cận mọi bệnh nhân. Đó là lý do tại sao việc cung cấp đa dạng các phương pháp dựa trên bằng chứng khoa học lại quan trọng đến vậy," Bác sĩ Limburg nhấn mạnh.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng xét nghiệm máu là giải pháp đầy hứa hẹn giúp nâng cao tỷ lệ tham gia tầm soát ung thư đại trực tràng.
Các tổ chức uy tín như Hiệp hội Tiêu hóa Hoa Kỳ (AGA) và Hiệp hội Nội soi Tiêu hóa Hoa Kỳ (ASGE) đều công nhận rằng xét nghiệm máu có thể làm tăng tỷ lệ hưởng ứng, nhất là ở nhóm người từ chối các phương pháp truyền thống.
Tuy nhiên, cả hai tổ chức cũng lưu ý rằng dù xét nghiệm máu vẫn tốt hơn là không tầm soát, hiệu quả của các xét nghiệm máu hiện tại vẫn thấp hơn các phương pháp tiêu chuẩn. Do đó, xét nghiệm máu về bản chất nên được ưu tiên dành cho những cá nhân không sẵn lòng thực hiện nội soi đại tràng hoặc xét nghiệm phân.
"Với sự góp mặt của xét nghiệm SimpleScreen CRC, các bác sĩ có thêm một công cụ hỗ trợ cho những bệnh nhân bỏ qua hoặc từ chối các xét nghiệm ưu tiên theo hướng dẫn, mở ra nhiều cơ hội hơn để tiếp cận những người vốn chưa từng được tầm soát," Bác sĩ Limburg nói.
4. Bệnh nhân nên lựa chọn xét nghiệm máu, xét nghiệm phân hay nội soi đại tràng?
"Quyết định tầm soát cần dựa trên sự tư vấn giữa bệnh nhân và bác sĩ chuyên khoa," Bác sĩ Limburg nhắc lại. "Hướng dẫn của Hội Ung thư Hoa Kỳ hiện vẫn xếp xét nghiệm phân và nội soi đại tràng là các phương pháp ưu tiên hàng đầu. Xét nghiệm máu được khuyến cáo bổ sung cho những ai từ chối hoặc chưa hoàn thành các phương pháp ưu tiên."
Nhiều nghiên cứu cho thấy đa số mọi người đều sẵn sàng làm xét nghiệm máu tầm soát ung thư đại trực tràng, đặc biệt nếu chi phí được bảo hiểm y tế chi trả. Một nghiên cứu thực tế thậm chí cho thấy tỷ lệ tuân thủ tầm soát bằng xét nghiệm máu có thể lên tới 95%.
"Suy cho cùng, phương pháp tầm soát phù hợp nhất phụ thuộc vào điều kiện sức khỏe của từng bệnh nhân và cần được quyết định thông qua sự trao đổi kỹ lưỡng với bác sĩ."
5. Xét nghiệm máu có trở thành phương pháp phổ biến trong tương lai?
"Hội Ung thư Hoa Kỳ gần đây đã cập nhật hướng dẫn tầm soát ung thư đại trực tràng cho người có nguy cơ trung bình, bổ sung các xét nghiệm máu dành cho nhóm đối tượng từ chối hoặc không thực hiện phương pháp ưu tiên," Bác sĩ Limburg chia sẻ.
Hiện tại, các số liệu cho thấy xét nghiệm máu có khả năng cải thiện tỷ lệ tham gia tầm soát nhưng hiệu quả phát hiện tổn thương vẫn chưa tối ưu bằng nội soi. Dù vậy, đây vẫn là một công cụ bổ sung hữu hiệu giúp bác sĩ có thêm giải pháp cho bệnh nhân.
"Tầm soát ung thư đại trực tràng đòi hỏi tính cá thể hóa. Việc mở rộng danh mục lựa chọn sẽ tạo điều kiện cho bác sĩ và bệnh nhân đưa ra quyết định phù hợp nhất, hướng tới mục tiêu gia tăng số lượng người được tầm soát và bảo vệ sức khỏe cộng đồng," Bác sĩ Limburg kết luận.
Theo: Medical News Today
Để được tư vấn thêm về chăm sóc, hỗ trợ các thiết bị cho hậu môn nhân tạo hãy liên hệ ngay với chúng tôi Công ty TNHH Thương mại Quốc tế MERINCO Nhà phân phối uy tín các thiết bị y tế gia đình và bệnh viện tại Việt Nam Văn phòng 1: Phòng 2304, toà nhà HH2 Bắc Hà. Số 15 Tố Hữu, Thanh Xuân, Hà Nội |
Lưu ý: Công ty TNHH Thương Mại Quốc Tế Merinco là nhà phân phối vật tư y tế, không cung cấp lời khuyên y khoa. Nội dung chỉ nhằm mục đích thông tin không thay thế tư vấn từ bác sĩ. Một phần nội dung được tạo ra với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo và có thể chưa đầy đủ hoặc không được cập nhật thường xuyên. Vui lòng tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm nào.
