Tình trạng đột quỵ ở nhóm tuổi từ 30 đến 40 đang có xu hướng gia tăng đáng báo động. Nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nguy kịch mới ngỡ ngàng phát hiện mình bị tăng huyết áp từ lâu mà không hề hay biết.
1. Nguy cơ đột quỵ rình rập người trẻ tuổi
Mới đây, Bệnh viện Quân y 175 đã tiếp nhận cấp cứu cho một nam thanh niên ngoài 30 tuổi rơi vào trạng thái hôn mê, liệt nửa người. Chỉ số huyết áp đo được tại thời điểm nhập viện vọt lên tới 190/110 mmHg. Người nhà bệnh nhân vô cùng bàng hoàng bởi trước đó anh vẫn sinh hoạt, làm việc bình thường, không hề có biểu hiện đau đầu, chóng mặt và chưa từng thăm khám sức khỏe định kỳ.
TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm Khoa Nội thần kinh (Bệnh viện Quân y 175) cho biết, đây không phải là trường hợp cá biệt. Nhiều người trẻ chỉ biết mình mắc bệnh huyết áp cao sau khi đã đối mặt với cơn đột quỵ nguy hiểm đến tính mạng.
Theo thống kê y tế:
- 200.000 ca: Là số lượng ca đột quỵ ghi nhận mỗi năm tại Việt Nam, trong đó độ tuổi mắc bệnh đang dần trẻ hóa.
- 10 – 15%: Tỷ lệ bệnh nhân dưới 45 tuổi tại các trung tâm điều trị đột quỵ lớn và số liệu này vẫn tăng qua từng năm.
- 62 tuổi: Là độ tuổi trung bình mắc đột quỵ ở Việt Nam – trẻ hơn khoảng 10 tuổi so với nhiều quốc gia trên thế giới.
Đáng lo ngại, phần lớn bệnh nhân trẻ đều đang ở độ tuổi lao động và là lực lượng lao động chính trong gia đình. Việc trải qua đột quỵ khiến họ phải đối mặt với nhiều di chứng nặng nề như liệt vận động, rối loạn ngôn ngữ, suy giảm trí nhớ hoặc mất khả năng lao động.
2. Vì sao tăng huyết áp được gọi là "kẻ giết người thầm lặng"?
Thống kê cho thấy có tới 78% ca đột quỵ liên quan trực tiếp đến tăng huyết áp. Đặc biệt, đối với thể xuất huyết não (dạng đột quỵ có tỷ lệ tử vong cao), tăng huyết áp là nguyên nhân gây ra 80 - 85% trường hợp.
Sở dĩ bệnh được gọi là "kẻ giết người thầm lặng" là bởi các lý do sau:
- Tiến triển âm thầm: Bệnh thường không phát ra triệu chứng rõ ràng. Quan niệm huyết áp cao phải luôn đi kèm đau đầu, chóng mặt hay đỏ mặt là hoàn toàn sai lầm. Thực tế, nhiều người chỉ số huyết áp vượt mốc 180 - 200 mmHg vẫn cảm thấy bình thường.
- Phá hủy hệ mạch máu: Áp lực máu tăng cao liên tục làm thành mạch bị xơ cứng, hẹp dần (dẫn đến nhồi máu brain) hoặc suy yếu và dễ nứt vỡ đột ngột (gây xuất huyết não).
- Tỷ lệ mắc ở người trẻ cao: Theo dữ liệu từ Hội Tim mạch Việt Nam, cứ 4 người trong độ tuổi từ 25 - 49 thì có 1 người bị tăng huyết áp.
3. Những nguyên nhân khiến huyết áp tăng sớm ở giới trẻ
Tâm lý chủ quan cho rằng các bệnh lý tim mạch chỉ xuất hiện ở người cao tuổi là nguyên nhân chính khiến người trẻ bỏ qua việc theo dõi sức khỏe. Bên cạnh đó, các thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh cũng đẩy nhanh nguy cơ mắc bệnh:
- Thức khuya kéo dài, thường xuyên căng thẳng tinh thần (stress).
- Chế độ ăn nhiều muối, lạm dụng đồ ăn nhanh.
- Sử dụng nhiều rượu bia, thuốc lá, cà phê và nước tăng lực.
- Lối sống thụ động, ít vận động thể chất dẫn đến thừa cân, béo phì.
- Tự ý bỏ thuốc: Một số trường hợp dù đã phát hiện bệnh nhưng tự ý ngưng uống thuốc khi thấy cơ thể bình thường. Bác sĩ lưu ý rằng thuốc huyết áp chỉ có tác dụng kiểm soát chỉ số chứ không thể chữa khỏi hoàn toàn; dừng thuốc sẽ khiến nguy cơ đột quỵ quay trở lại.
4. Khuyến cáo từ chuyên gia: Cách phòng ngừa và nhận biết sớm
Hướng dẫn đo và theo dõi huyết áp đúng cách
Đo huyết áp là phương pháp duy nhất giúp phát hiện bệnh sớm, thao tác đơn giản chỉ mất khoảng 2 phút:
- Huyết áp lý tưởng: Dưới 120/80mmHg.
- Giai đoạn tiền tăng huyết áp: 120 - 139 / 80 - 89mmHg (cần điều chỉnh lối sống và theo dõi sát).
- Nguy cơ tăng huyết áp: Từ 140/90mmHg trở lên (qua nhiều lần đo) – người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám.
Người trưởng thành nên chủ động đo huyết áp ít nhất 1 lần/năm. Những người có yếu tố nguy cơ (tiền sử gia đình, béo phì, hút thuốc, uống rượu bia) cần kiểm tra thường xuyên hơn.
Nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ qua quy tắc BE FAST
Để tận dụng "giờ vàng" cấp cứu, hãy ghi nhớ các biểu hiện cảnh báo theo quy tắc BE FAST:
- B (Balance): Mất thăng bằng, đi đứng đột ngột loạng choạng.
- E (Eyes): Mờ mắt hoặc giảm thị lực một/cả hai bên mắt đột ngột.
- F (Face): Méo miệng, cơ mặt bị xệ một bên.
- A (Arm): Tê yếu, không thể giơ đều hai tay hoặc hai chân.
- S (Speech): Nói ngọng, phát âm khó, không nói tròn câu.
- T (Time): Nhanh chóng gọi 115 và đưa người bệnh đến bệnh viện có chuyên khoa đột quỵ gần nhất.
(Lưu ý: Tuyệt đối không tự ý cạo gió, chích máu ngón tay hay chờ bệnh nhân tự tỉnh lại làm mất khoảng thời gian vàng điều trị).
Lối sống phòng ngừa đột quỵ chủ động
Khoảng 90% ca đột quỵ có thể phòng ngừa bằng việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ:
- Ăn uống lành mạnh: Giảm lượng muối trong khẩu phần ăn, tăng cường rau xanh và trái cây tươi.
- Tăng cường vận động: Duy trì luyện tập thể dục tối thiểu 150 phút mỗi tuần.
- Thay đổi thói quen: Ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng, bỏ thuốc lá và kiềm chế bia rượu.
- Tuân thủ điều trị: Bệnh nhân đã được chẩn đoán tăng huyết áp phải uống thuốc đúng liều, đúng giờ và tái khám theo chỉ định của bác sĩ.
Nguồn: vnexpress
